Brandend maagzuur tijdens de zwangerschap: tips

Waarom krijg je brandend maagzuur tijdens de zwangerschap?

Brandend maagzuur, oftewel reflux of zuurbranden, is een van de meest voorkomende klachten tijdens de zwangerschap. Naar schatting krijgt zeventig tot tachtig procent van alle zwangere vrouwen er in meer of mindere mate mee te maken, vooral in het tweede en derde trimester. Dus als je 's avonds in bed ligt met een brandend gevoel achter je borstbeen: je bent absoluut niet de enige.

Er zijn twee hoofdoorzaken waardoor zwangere vrouwen zo vatbaar zijn voor reflux. De eerste is hormonaal: het hormoon progesteron, dat essentieel is voor het in stand houden van je zwangerschap, ontspant de gladde spieren in je lichaam. Helaas ontspant het ook de sluitspier (sfincter) tussen je slokdarm en maag. Normaal houdt deze sluitspier het maagzuur netjes in je maag, maar als hij ontspannen is, kan het maagzuur terugstromen naar je slokdarm. En dat brandende gevoel dat je voelt — dat is het zurige maagzuur dat de gevoelige wand van je slokdarm irriteert.

De tweede oorzaak is mechanisch: naarmate je baarmoeder groeit, duwt ze je maag en andere organen omhoog en samen. Hierdoor heeft je maag minder ruimte, wat de druk verhoogt en reflux bevordert. Dit verklaart waarom de klachten vaak toenemen in het derde trimester, wanneer je baarmoeder het grootst is.

De combinatie van deze twee factoren maakt brandend maagzuur tijdens de zwangerschap bijna onvermijdelijk voor veel vrouwen. Maar er is goed nieuws: er zijn veel dingen die je kunt doen om de klachten te verminderen.

Herkennen van reflux en zuurbranden

Brandend maagzuur tijdens de zwangerschap kan zich op verschillende manieren uiten. De meest voorkomende symptomen zijn:

• Branderig gevoel achter het borstbeen — het klassieke symptoom. Een warm, brandend gevoel dat van je maag omhoog trekt richting je keel. Het kan variëren van mild ongemak tot behoorlijk pijnlijk.
• Zure oprispingen — een zure smaak in je mond, alsof er maagzuur omhoog komt in je keel. Dit kan gepaard gaan met een gevoel van misselijkheid.
• Opgeblazen gevoel — je maag voelt vol en gespannen aan, zelfs na een kleine maaltijd. Je kunt ook veel boeren.
• Pijn in de bovenbuik — een drukkend of zeurend gevoel in je maagstreek, vooral na het eten.
• Hoesten of heesheid — als het maagzuur tot in je keel komt, kan het je stembanden irriteren en een chronisch kuchje of hese stem veroorzaken.
• Slechte slaap — reflux is vaak erger als je ligt, waardoor je 's nachts wakker kunt worden van het brandende gevoel. Dit komt bovenop de slaapproblemen die je toch al kunt ervaren. Lees onze slaaptips voor de zwangerschap voor meer hulp.

De klachten zijn meestal erger na het eten, bij het bukken, bij het liggen en 's avonds en 's nachts. Bepaalde voedingsmiddelen en dranken kunnen de klachten verergeren — hierover meer in het volgende kopje.

Voeding: wat helpt en wat niet?

Wat je eet en hoe je eet heeft een groot effect op je refluxklachten. Hier zijn de belangrijkste voedingstips:

Eet kleine porties. Een volle maag verhoogt de druk op de sluitspier en vergroot de kans op reflux. Eet liever vijf tot zes kleine maaltijden per dag dan drie grote. Dit is ook beter voor je bloedsuikerspiegel — zeker als je risico hebt op zwangerschapsdiabetes.

Eet langzaam en kauw goed. Als je haastig eet, slik je meer lucht in en geef je je maag minder tijd om het voedsel te verwerken. Neem de tijd voor je maaltijden, zelfs als je druk bent.

Vermijd bekende triggers. Bepaalde voedingsmiddelen verergeren reflux bij veel mensen:

• Vettige en gefrituurde gerechten (patat, snacks, vet vlees)
• Pittig en gekruid eten
• Citrusvruchten en tomatensaus (zure producten)
• Chocolade (ontspant de sluitspier extra)
• Koffie en cafeïnehoudende thee
• Koolzuurhoudende dranken
• Uien en knoflook
• Pepermunt (ontspant de sluitspier)

Niet iedereen reageert op dezelfde triggers. Het kan helpen om een dagboek bij te houden van wat je eet en wanneer je klachten hebt, zodat je je persoonlijke triggers kunt identificeren.

Eet niet vlak voor het slapengaan. Wacht minstens twee tot drie uur na je laatste maaltijd voordat je gaat liggen. Zo heeft je maag de tijd om het eten te verteren. Een klein, licht avondsnackje (een paar crackers met kaas) is prima, maar een volle maaltijd vlak voor bedtijd is vragen om problemen.

Drink voldoende, maar niet bij het eten. Veel drinken is belangrijk tijdens de zwangerschap, maar probeer niet te veel te drinken tijdens je maaltijd. Grote hoeveelheden vloeistof vullen je maag en verhogen de druk. Drink liever tussen de maaltijden door.

Voedingsmiddelen die kunnen helpen:

• Gember — van nature maagkalmerend, als thee of in je gerechten. Gember helpt ook tegen misselijkheid.
• Havermout — absorbeert maagzuur en is een rustige start van de dag
• Bananen — basisch en zacht voor de maag
• Amandelmelk — kan het maagzuur neutraliseren
• Yoghurt — de probiotica kunnen je spijsvertering ondersteunen
• Volkoren producten — vezels helpen de spijsvertering

Houding en leefstijltips

Naast voeding speelt je houding een grote rol bij het voorkomen van refluxklachten. Hier zijn praktische tips die direct verschil kunnen maken:

Slaap met je bovenlichaam omhoog. Leg een extra kussen onder je matras of gebruik een wigkussen zodat je bovenlichaam iets hoger ligt dan je maag. De zwaartekracht helpt dan om het maagzuur in je maag te houden. Stapel niet alleen kussens onder je hoofd — dat geeft nekpijn. Het gaat erom dat je hele bovenlichaam iets schuin omhoog ligt.

Slaap op je linkerzij. Als je op je linkerzij slaapt, ligt je maag lager dan je slokdarm, wat reflux vermindert. Slapen op je rechterzij of op je rug kan reflux juist verergeren. Bonus: slapen op je linkerzij is ook het beste voor de bloedcirculatie naar je placenta.

Draag geen strakke kleding. Strakke broekbanden, riemen of kleding die druk uitoefent op je buik kan reflux verergeren. Kies voor comfortabele, losse zwangerschapskleding. Je buik heeft ruimte nodig.

Buk niet voorover. Als je iets moet oppakken van de grond, ga dan door je knieën in plaats van voorover te buigen. Vooroverbuigen verhoogt de druk op je maag en kan maagzuur omhoog persen.

Ga niet direct na het eten liggen. Ga na het eten even zitten of maak een rustig wandelingetje. Dit bevordert de vertering en vermindert reflux. Als je na het avondeten op de bank gaat liggen, is de kans op brandend maagzuur het grootst.

Beweeg regelmatig. Regelmatige, rustige beweging (wandelen, zwemmen, yoga) bevordert je spijsvertering en kan refluxklachten verminderen. Vermijd wel intensieve oefeningen direct na het eten.

Veilige medicatie en middeltjes

Als de leefstijlaanpassingen niet voldoende verlichting geven, zijn er ook medicijnen die veilig zijn tijdens de zwangerschap. Bespreek altijd met je verloskundige of apotheek welke middelen geschikt zijn voor jou.

Antacida (maagzuurremmers). Middelen zoals Rennies, Gaviscon of Maalox neutraliseren het maagzuur en geven vaak snel verlichting. Ze zijn vrij verkrijgbaar bij de drogist en worden als veilig beschouwd tijdens de zwangerschap. Neem ze bij voorkeur na de maaltijd en voor het slapengaan.

Let op: sommige antacida bevatten aluminium of magnesium. In normale doseringen is dit veilig, maar gebruik ze niet langdurig in hoge doseringen zonder overleg met je verloskundige. Vermijd antacida met natriumbicarbonaat (baksoda) vanwege het hoge natriumgehalte.

Gaviscon Duo. Gaviscon is een populaire keuze tijdens de zwangerschap. Het vormt een beschermende laag bovenop de maaginhoud die voorkomt dat maagzuur terugstroomt naar de slokdarm. Het werkt snel en is veilig voor je baby.

H2-receptorantagonisten. Ranitidine was vroeger het meestgebruikte middel in deze categorie, maar is van de markt gehaald. Famotidine is het alternatief en wordt als veilig beschouwd tijdens de zwangerschap. Het remt de productie van maagzuur. Je hebt hiervoor een recept van je huisarts of verloskundige nodig.

Protonpompremmers (PPI's). Omeprazol en pantoprazol zijn de sterkste maagzuurremmers. Ze worden voorgeschreven als andere middelen niet voldoende helpen. Hoewel er geen aanwijzingen zijn voor schadelijkheid tijdens de zwangerschap, worden ze bij voorkeur alleen in het tweede en derde trimester gebruikt en op de laagste effectieve dosering.

Wat je beter kunt vermijden:

• Natriumbicarbonaat (baksoda) als maagzuurremmer — te hoog natriumgehalte
• Zelfmedicatie met middelen die je niet kent — vraag altijd eerst advies
• Langdurig gebruik van hoge doseringen zonder overleg

Wanneer naar de verloskundige of huisarts?

Brandend maagzuur is vervelend maar in de meeste gevallen onschuldig. Er zijn echter situaties waarin je contact moet opnemen met je verloskundige of huisarts:

• Als de klachten zo erg zijn dat je niet kunt eten of slapen
• Als je onbedoeld afvalt door de klachten
• Als vrij verkrijgbare middelen niet helpen
• Als je bloed braakt of zwarte ontlasting hebt (dit kan wijzen op maagbloeding)
• Als je ernstige pijn hebt in je bovenbuik (dit kan ook wijzen op andere aandoeningen zoals pre-eclampsie of HELLP-syndroom)
• Als je moeite hebt met slikken

Ernstige bovenbuikpijn in combinatie met andere klachten zoals hoofdpijn, visusklachten of zwelling kan een teken zijn van pre-eclampsie. Bij deze combinatie van klachten moet je altijd direct contact opnemen.

Het is ook belangrijk om te weten dat extreme misselijkheid en braken in de zwangerschap (hyperemesis gravidarum) een andere aandoening is dan reflux, hoewel ze samen kunnen voorkomen. Als je niet kunt binnenhouden wat je eet en drinkt, neem dan contact op met je verloskundige.

Brandend maagzuur hoort helaas bij de minder leuke kanten van de zwangerschap. Maar met de juiste voedingsaanpassingen, houdingstips en eventueel veilige medicatie kun je de klachten in de meeste gevallen goed onder controle houden. En vergeet niet: het is tijdelijk. Na de bevalling verdwijnt het brandende maagzuur meestal als sneeuw voor de zon, zodra het progesteron daalt en je baarmoeder niet meer tegen je maag duwt.

Heb je naast brandend maagzuur ook last van andere klachten? Lees dan ook ons artikel over rugpijn tijdens de zwangerschap of bekijk welke supplementen veilig zijn tijdens de zwangerschap.

Let op: dit artikel is informatief van aard en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg altijd je verloskundige of gynaecoloog bij vragen of klachten.