Misselijkheid in de zwangerschap: oorzaken en tips

Waarom word je misselijk tijdens de zwangerschap?

Misselijkheid is een van de meest voorkomende klachten in de zwangerschap. Maar liefst zeventig tot tachtig procent van alle zwangere vrouwen heeft er in meer of mindere mate last van. De klachten beginnen meestal rond week zes en verdwijnen bij de meeste vrouwen rond week twaalf tot veertien. Sommige vrouwen hebben er helaas wat langer last van, soms zelfs de hele zwangerschap door.

De term "ochtendmisselijkheid" is eigenlijk misleidend. Hoewel veel vrouwen 's ochtends de meeste last hebben, kan de misselijkheid op elk moment van de dag opspelen. Sommige vrouwen voelen zich de hele dag licht misselijk, terwijl anderen vooral op specifieke momenten last krijgen — bijvoorbeeld bij bepaalde geuren of op een lege maag.

De exacte oorzaak van zwangerschapsmisselijkheid is nog steeds niet helemaal duidelijk, maar er zijn een paar belangrijke factoren die een rol spelen:

• Het hormoon hCG — na de innesteling van het bevruchte eitje maakt je lichaam het zwangerschapshormoon hCG aan. Dit hormoon stijgt razendsnel in de eerste weken en wordt gezien als de belangrijkste oorzaak van misselijkheid. Het verklaart ook waarom de klachten meestal afnemen na het eerste trimester, wanneer het hCG-niveau stabiliseert.
• Stijgend oestrogeen — ook je oestrogeenniveau schiet omhoog in de vroege zwangerschap. Dit hormoon kan je maag gevoeliger maken en je reukzin versterken, wat misselijkheid kan uitlokken.
• Gevoelige maag — sommige vrouwen hebben van nature een gevoeliger spijsverteringssysteem, wat hen vatbaarder maakt voor misselijkheid.
• Stress en vermoeidheid — te weinig slaap en veel stress kunnen de klachten verergeren. In het eerste trimester voel je je vaak extra moe, wat de misselijkheid kan versterken. Lees meer over het eerste trimester en de klachten die daarbij horen.

Wanneer is misselijkheid normaal en wanneer niet?

Hoewel misselijkheid heel vervelend is, is het over het algemeen een goed teken. Het betekent dat je lichaam volop bezig is met het aanmaken van zwangerschapshormonen. Onderzoek heeft zelfs aangetoond dat vrouwen met misselijkheid een iets lager risico op een miskraam hebben. Dat is natuurlijk geen troost als je boven de wc hangt, maar het kan je wel geruststellen.

Er zijn echter situaties waarin je contact moet opnemen met je verloskundige of huisarts:

• Je kunt helemaal geen eten of drinken binnenhouden, ook geen water.
• Je plast veel minder dan normaal of je urine is donker van kleur (teken van uitdroging).
• Je valt af in plaats van aan te komen.
• Je voelt je duizelig, verward of heel erg slap.
• Je hebt koorts bij de misselijkheid.
• De misselijkheid begint pas na week tien of wordt plotseling veel erger.

In ernstige gevallen kan er sprake zijn van hyperemesis gravidarum, een aandoening waarbij het braken zo hevig is dat je uitgedroogd raakt en voedingsstoffen tekortkomt. Dit komt bij ongeveer een tot drie procent van de zwangerschappen voor en vereist medische behandeling, soms zelfs een ziekenhuisopname met een infuus.

Voedingstips tegen misselijkheid

Wat je eet en wanneer je eet kan een groot verschil maken bij zwangerschapsmisselijkheid. Hier zijn de belangrijkste tips:

Eet kleine porties, vaker op een dag. Een lege maag verergert misselijkheid vaak. Probeer vijf tot zes kleine maaltijden per dag te eten in plaats van drie grote. Houd crackers of droog brood op je nachtkastje en eet een paar hapjes voordat je 's ochtends opstaat.

Kies voor droog, zacht voedsel. Toast, crackers, rijstwafels, rijst en aardappelen zijn over het algemeen goed te verdragen. Vet, sterk gekruid of erg zoet eten kan de misselijkheid juist verergeren.

Drink voldoende, maar niet tijdens het eten. Probeer tussen de maaltijden door te drinken in plaats van erbij. Water, gemberthee en ijswater met een schijfje citroen worden door veel zwangere vrouwen als prettig ervaren. Kleine slokjes werken beter dan grote glazen in een keer.

Gember is je vriend. Gember is wetenschappelijk bewezen effectief tegen misselijkheid. Probeer verse gemberthee (een paar plakjes verse gember in heet water), gemberkoekjes of gembersnoepjes. Je kunt ook gembercapsules uit de apotheek of drogist proberen.

Vermijd triggers. Veel vrouwen merken dat bepaalde geuren of smaken de misselijkheid verergeren. Koffie, sterke parfums, knoflook en vet eten zijn veelgenoemde triggers. Probeer te ontdekken wat jouw triggers zijn en vermijd ze waar mogelijk.

Wist je dat je voeding een grote rol speelt bij hoe je je voelt? Bekijk ook onze gids over gezond eten tijdens de zwangerschap voor een compleet weekmenu.

Andere remedies die kunnen helpen

Naast voedingsaanpassingen zijn er nog meer dingen die je kunt proberen om de misselijkheid te verlichten:

Frisse lucht. Een kort wandelingetje in de buitenlucht kan wonderen doen. Frisse lucht helpt niet alleen tegen de misselijkheid, maar ook tegen de vermoeidheid die zo kenmerkend is voor het eerste trimester.

Acupressuurbandjes. Deze bandjes (ook wel sea-bands genoemd) drukken op het P6-acupressuurpunt aan de binnenkant van je pols. Ze worden ook gebruikt tegen reisziekte en helpen bij sommige vrouwen goed tegen zwangerschapsmisselijkheid. Ze zijn verkrijgbaar bij de apotheek of drogist.

Rust en slaap. Vermoeidheid maakt misselijkheid erger. Probeer voldoende te slapen en plan overdag rustmomenten in. Laat het huishouden even voor wat het is en vraag je partner, familie of vrienden om hulp. Dit is het moment om lief voor jezelf te zijn.

Vitamine B6. Uit onderzoek blijkt dat vitamine B6 (pyridoxine) misselijkheid kan verminderen. De aanbevolen dosering is 10 tot 25 mg, drie keer per dag. Overleg altijd eerst met je verloskundige of arts voordat je hier zelf mee begint.

Aromatherapie. Sommige vrouwen vinden dat citrusgeur of pepermuntolie helpt. Doe een druppel op een zakdoek en snuif eraan als je misselijk wordt. Let op: niet alle etherische olien zijn veilig tijdens de zwangerschap, dus gebruik ze met mate.

Wat je partner kan doen

Misselijkheid kan heel isolerend aanvoelen. Je partner ziet je lijden maar kan weinig doen — of toch wel? Er zijn een paar manieren waarop je partner je enorm kan helpen:

Neem het koken over, zeker als geuren een trigger zijn. Zorg dat er altijd crackers, gember en licht verteerbaar eten in huis is. Wees begripvol als het eten dat je gisteren nog lekker vond, vandaag totaal niet meer gaat. En misschien wel het allerbelangrijkste: laat zien dat je het serieus neemt. Misselijkheid is geen aanstellerij, het is een hormonale reactie die echt heel vervelend kan zijn.

Als de misselijkheid zo erg is dat je partner zich zorgen maakt, moedig haar dan aan om contact op te nemen met de verloskundige. Soms is het fijn als iemand anders die stap voor je zet.

Het goede nieuws: het gaat voorbij

De meeste vrouwen merken rond week twaalf tot veertien dat de misselijkheid langzaam afneemt. Het tweede trimester wordt niet voor niets de "honeymoon-fase" van de zwangerschap genoemd: de misselijkheid is weg, je buik is nog niet te groot en je energieniveau komt weer op peil.

In de tussentijd is het belangrijk om geduldig te zijn met jezelf. Het eerste trimester is zwaar, ook al is het aan de buitenkant vaak nog niet te zien. Wees mild, vraag om hulp en weet dat je niet de enige bent die hier doorheen gaat.

Zorg ook goed voor jezelf met de juiste supplementen — juist als je moeite hebt met eten, is het extra belangrijk dat je de essientiele voedingsstoffen binnenkrijgt. En als je je ook moe voelt naast de misselijkheid, lees dan onze tips over slaaptips en houding tijdens de zwangerschap.

Je bent een kanjer dat je dit doet. En onthoud: die misselijkheid betekent dat je lichaam keihard aan het werk is om een nieuw leven te laten groeien. Dat is best bijzonder.

Let op: dit artikel is informatief van aard en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg altijd je verloskundige of gynaecoloog bij vragen of klachten.