Zwangerschapsstrepen voorkomen en behandelen

Wat zijn zwangerschapsstrepen?

Zwangerschapsstrepen, medisch striae gravidarum genoemd, zijn dunne streepjes in je huid die ontstaan wanneer je huid sneller uitrekt dan ze kan bijhouden. Ze beginnen meestal als roze, rode of paarsachtige lijntjes en vervagen na verloop van tijd tot zilverachtige of witte streepjes die nauwelijks opvallen. Maar laten we eerlijk zijn: voor veel vrouwen zijn ze in het begin best confronterend.

Zwangerschapsstrepen komen voor bij zeventig tot negentig procent van alle zwangere vrouwen. Je bent dus absoluut niet de enige — sterker nog, je bent in de meerderheid. Ze verschijnen het vaakst op de buik, heupen, borsten, bovenbenen en billen. Sommige vrouwen krijgen er maar een paar, anderen worden er flink mee bedekt. Het is heel persoonlijk en hangt af van factoren die je slechts gedeeltelijk kunt beïnvloeden.

Striae ontstaan in de dermis, de middelste laag van je huid. De bovenste laag (epidermis) blijft intact, maar de dermis scheurt als het ware doordat het bindweefsel — met name het collageen en elastine — het snelle uitrekken niet aankan. Wat je ziet als een streep is eigenlijk een littekentje in het bindweefsel. De rode of paarse kleur komt doordat de bloedvaten door de dunnere huid heen schemeren. Als de huid herstelt, verbleken de strepen tot zilvergrijs.

Waarom krijg je striae (en je vriendin niet)?

Een van de meest frustrerende dingen aan zwangerschapsstrepen is dat ze niet eerlijk verdeeld zijn. Sommige vrouwen die twintig kilo aankomen, hebben er geen enkele, terwijl andere vrouwen die nauwelijks aankomen er flink mee te maken krijgen. Dit heeft grotendeels te maken met genetica en huidtype.

Genetische aanleg. De belangrijkste voorspeller van zwangerschapsstrepen is je genetica. Als je moeder striae had tijdens haar zwangerschappen, is de kans groot dat jij ze ook krijgt. De hoeveelheid en kwaliteit van collageen in je huid wordt grotendeels bepaald door je genen, en daar kun je weinig aan veranderen.

Huidkleur en -type. Vrouwen met een lichtere huid zien striae vaak duidelijker, omdat de roodpaarse verkleuring meer opvalt. Bij een donkerdere huid zijn striae vaak lichter dan de omringende huid. Alle huidtypes kunnen striae krijgen, maar de zichtbaarheid verschilt.

Snelheid van gewichtstoename. Hoe sneller je buik groeit, hoe minder tijd je huid heeft om mee te rekken. Een plotselinge groeispurt (bijvoorbeeld tussen week 24 en 30, wanneer je baby het snelst groeit) kan striae uitlokken, zelfs als je totale gewichtstoename normaal is.

Leeftijd. Jongere huid bevat meer collageen en elastine, maar is ook elastischer — wat je zou denken dat beschermt. Toch krijgen jongere vrouwen (onder de 25) vaker striae dan oudere zwangeren. De verklaring is nog niet helemaal duidelijk, maar het heeft mogelijk te maken met hormonale verschillen.

Eerdere striae. Als je al striae had voor je zwangerschap (bijvoorbeeld van de puberteit, gewichtsveranderingen of een eerdere zwangerschap), is de kans groter dat je er opnieuw krijgt. Je huid heeft blijkbaar een aanleg om op uitrekking te reageren met striae.

Meerlingzwangerschap. Bij een tweeling of meerling rekt je buik nog verder uit, wat het risico op striae vergroot.

Kun je zwangerschapsstrepen voorkomen?

Laten we eerlijk zijn: er is geen bewezen methode die zwangerschapsstrepen honderd procent voorkomt. Als je genetica bepaalt dat je striae krijgt, dan krijg je ze waarschijnlijk, ongeacht hoeveel crème je smeert. Maar dat wil niet zeggen dat je niets kunt doen. Er zijn maatregelen die de kans kunnen verkleinen of de ernst kunnen beperken.

Smeer, smeer, smeer. Hoewel wetenschappelijk bewijs wisselend is, zijn er aanwijzingen dat het dagelijks insmeren van je buik, borsten, heupen en bovenbenen de huid soepeler houdt en het risico op striae kan verminderen. Het gaat niet zozeer om welk product je gebruikt, maar om het regelmatig hydrateren van je huid.

Populaire keuzes zijn:

• Bio-oil — bevat vitamine E en plantaardige oliën. Veel vrouwen zweren erbij, al is het wetenschappelijke bewijs beperkt.
• Cacaoboter — een klassieke keuze die je huid zacht en soepel houdt. Onderzoek toont geen significant verschil met gewone moisturizer, maar veel vrouwen vinden het prettig in gebruik.
• Amandelolie — in een klein onderzoek bleek het dagelijks masseren met zoete amandelolie de ernst van striae te verminderen, mogelijk door de massage zelf die de bloeddoorstroming bevordert.
• Hyaluronzuurcrème — houdt vocht vast in de huid en kan helpen de elasticiteit te behouden.

Begin vroeg — idealiter al in het eerste trimester, voordat je buik echt begint te groeien. Smeer tweemaal daags en masseer het product goed in. De massage zelf is mogelijk net zo belangrijk als het product: het stimuleert de bloeddoorstroming en het bindweefsel. Lees ook welke huidverzorgingsproducten veilig zijn tijdens de zwangerschap.

Geleidelijke gewichtstoename. Probeer geleidelijk aan te komen in plaats van in sprongen. Het algemene advies is 11 tot 16 kilo totale gewichtstoename bij een normaal gewicht (BMI 18,5-25). Door gezond te eten en regelmatig te bewegen, kun je een geleidelijke, gestage toename bevorderen. Dit geeft je huid meer tijd om mee te rekken.

Voldoende water drinken. Gehydrateerde huid is soepeler dan droge huid. Drink minstens anderhalve tot twee liter water per dag. Dit is sowieso belangrijk voor je zwangerschap, maar het ondersteunt ook de elasticiteit van je huid.

Voeding voor je huid. Bepaalde voedingsstoffen ondersteunen de aanmaak van collageen en de gezondheid van je huid:

• Vitamine C — essentieel voor collageenproductie. Eet voldoende citrusvruchten, paprika, kiwi en broccoli.
• Vitamine E — beschermt je huidcellen. Zit in noten, zaden, avocado en olijfolie.
• Zink — belangrijk voor weefselherstel. Zit in vlees, pompoenpitten, kikkererwten en volle granen.
• Omega-3 vetzuren — helpen je huid soepel te houden. Zit in vette vis, lijnzaad en walnoten.
• Eiwitten — de bouwstenen van collageen. Zorg voor voldoende eiwit uit vlees, vis, eieren, zuivel en peulvruchten.

Bekijk ook ons overzicht van supplementen tijdens de zwangerschap voor meer informatie over vitamines en mineralen.

Behandeling tijdens de zwangerschap

Als je ondanks alle voorzorgsmaatregelen toch striae krijgt — en de kans is groot dat dat gebeurt — zijn er een paar dingen die je tijdens de zwangerschap kunt doen om ze te verzorgen:

Blijven insmeren. Ook als de striae er al zijn, helpt het om je huid te blijven hydrateren. Het kan de jeuk die vaak bij verse striae hoort verminderen en de huid ondersteunen bij het herstelproces.

Jeuk behandelen. Verse striae kunnen behoorlijk jeuken, omdat de huid uitrekt en droog wordt. Gebruik een parfumvrije, verzachtende crème of lotion. Krassen maakt het erger en kan de huid beschadigen. Een koele, vochtige doek op de jeukende plek kan ook verlichting geven.

Niet aan de strepen krabben. Hoe verleidelijk het ook is, krabben kan de huid verder beschadigen en de striae erger maken. Probeer de jeuk te verzachten met crème of koud water.

Wat je moet vermijden tijdens de zwangerschap:

• Retinol/retinoïden — producten met vitamine A-zuur (tretinoïne, retinol, adapaleen) zijn NIET veilig tijdens de zwangerschap. Ze kunnen schadelijk zijn voor je baby. Gebruik ze pas na de zwangerschap en borstvoeding.
• Laserbehandelingen — worden niet geadviseerd tijdens de zwangerschap.
• Chemische peelings — sommige zuren die gebruikt worden bij peelings zijn niet veilig tijdens de zwangerschap.

Behandeling na de zwangerschap

Na de bevalling begint het natuurlijke verbleekproces van je striae. De rode of paarse kleur vervaagt geleidelijk tot zilvergrijs of wit. Dit proces duurt gemiddeld zes tot twaalf maanden, maar kan langer duren. De striae verdwijnen nooit helemaal, maar ze worden bij de meeste vrouwen veel minder opvallend.

Als je na de zwangerschap en borstvoedingsperiode meer wilt doen aan je striae, zijn er verschillende behandelopties beschikbaar:

Tretinoïne (vitamine A-zuur). Voorgeschreven door een dermatoloog, kan tretinoïne-crème helpen bij verse (nog rode) striae door de collageenproductie te stimuleren. Het is het meest effectief in de eerste maanden na het ontstaan. Niet gebruiken tijdens zwangerschap of borstvoeding.

Microneedling. Bij deze behandeling worden met tiny naaldjes kleine gaatjes in de huid gemaakt, wat de natuurlijke collageenproductie stimuleert. Meerdere behandelingen zijn nodig, maar de resultaten kunnen indrukwekkend zijn, vooral bij verse striae.

Laserbehandeling. Verschillende typen lasers kunnen striae verbeteren. Gepulste kleurstof-laser (PDL) werkt goed bij rode striae, terwijl fractionele laser beter werkt bij oudere, witte striae. De behandeling is niet pijnloos en meerdere sessies zijn nodig. Het wordt niet vergoed door de verzekering.

Chemische peeling. Een peeling met glycolzuur of trichloorazijnzuur kan de bovenste huidlaag verwijderen en de collageenproductie stimuleren. Het is minder effectief dan laser of microneedling, maar ook minder invasief.

Wat niet werkt. Wondermiddeltjes die beloven striae volledig te laten verdwijnen bestaan niet. Wees kritisch op producten die miraculeuze resultaten beloven — het zijn marketingclaims. Striae zijn littekens en littekens verdwijnen niet volledig, maar ze kunnen wel aanzienlijk verbleken en minder opvallend worden.

Leren leven met je strepen

Laten we het ook even hebben over het mentale aspect van zwangerschapsstrepen. In een wereld van gefilterde Instagram-foto's en perfecte buiken kan het confronterend zijn om strepen op je lichaam te ontdekken. Je kunt je onzeker voelen, het gevoel hebben dat je lichaam is "verpest" of je schamen om je buik te laten zien.

Die gevoelens zijn valide. Maar het is ook goed om ze in perspectief te plaatsen. Je lichaam heeft iets ongelooflijks gedaan: het heeft een mens gemaakt en ter wereld gebracht. Die strepen zijn het bewijs van die prestatie. Steeds meer vrouwen omarmen hun striae als eretekens — tiger stripes, battle scars, noem het hoe je wilt.

Een paar dingen die kunnen helpen:

• Praat erover. Deel je gevoelens met je partner, vriendinnen of andere moeders. Je zult merken dat bijna iedereen striae heeft en dezelfde onzekerheid heeft gevoeld.
• Onvolg perfectie. Als Instagram-accounts met perfecte postpartum-lichamen je onzeker maken, onvolg ze. Volg in plaats daarvan accounts die realistische lichamen laten zien.
• Geef het tijd. Striae verbleken aanzienlijk in de maanden na de bevalling. Wat er nu fel uitziet, is over een jaar nauwelijks meer te zien.
• Focus op wat je lichaam kan. In plaats van te focussen op hoe je lichaam eruitziet, focus op wat het kan. Het heeft een baby gemaakt, het voedt je baby, het draagt je door elke dag. Dat is behoorlijk indrukwekkend.

Zwangerschapsstrepen zijn een normaal onderdeel van de zwangerschap. Je kunt het risico verkleinen met goede huidverzorging, geleidelijke gewichtstoename en gezonde voeding, maar een garantie dat je ze niet krijgt bestaat niet. Wat wel bestaat, is de zekerheid dat ze verbleken, dat ze niet schadelijk zijn, en dat ze het bewijs zijn van een van de meest bijzondere periodes van je leven.

Ben je benieuwd hoe je je huid het beste kunt verzorgen tijdens de zwangerschap? Lees ons uitgebreide artikel over veilige huidverzorging tijdens de zwangerschap.

Let op: dit artikel is informatief van aard en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg altijd je verloskundige of dermatoloog bij vragen of klachten.