Bloedverlies in de zwangerschap: wanneer bel je?

Bloedverlies tijdens de zwangerschap: hoe vaak komt het voor?

Bloedverlies tijdens de zwangerschap is beangstigend. Je schrikt, je hart gaat sneller kloppen en je eerste gedachte is waarschijnlijk: gaat het wel goed met mijn baby? Die angst is volkomen begrijpelijk. Maar het is belangrijk om te weten dat bloedverlies tijdens de zwangerschap veel vaker voorkomt dan je denkt en in veel gevallen een onschuldige oorzaak heeft.

Naar schatting heeft twintig tot dertig procent van alle zwangere vrouwen op enig moment bloedverlies, vooral in het eerste trimester. In de overgrote meerderheid van die gevallen gaat de zwangerschap gewoon door en wordt er een gezonde baby geboren. Dat gezegd hebbende, is het altijd verstandig om bloedverlies te melden bij je verloskundige, zodat de oorzaak kan worden achterhaald en je gerustgesteld kunt worden.

In dit artikel bespreken we de meest voorkomende oorzaken van bloedverlies per trimester, wanneer je direct moet bellen en wat je kunt verwachten als je contact opneemt met je verloskundige.

Bloedverlies in het eerste trimester

Het eerste trimester is de periode waarin bloedverlies het vaakst voorkomt. Er zijn verschillende oorzaken, variërend van volkomen onschuldig tot serieuzer.

Innestelingsbloeding. Rond zes tot twaalf dagen na de bevruchting nestelt het bevruchte eitje zich in het slijmvlies van je baarmoeder. Dit kan een klein beetje bloedverlies veroorzaken — vaak lichtroze of bruin en slechts een dag of twee. Veel vrouwen merken het niet eens op, of denken dat hun menstruatie begint. Een innestelingsbloeding is volkomen onschuldig en vereist geen behandeling.

Contactbloeding. Tijdens de zwangerschap is je baarmoederhals extra doorbloed en gevoelig. Na vrijen, een inwendig onderzoek of een uitstrijkje kun je licht bloedverlies hebben. Dit is een contactbloeding en is niet schadelijk voor je baby. Het bloedverlies is meestal licht, roze of rood en stopt vanzelf binnen een dag.

Miskraam. Het is het scenario waar je niet aan wilt denken, maar het is belangrijk om eerlijk te zijn. Ongeveer tien tot vijftien procent van alle zwangerschappen eindigt in een miskraam, meestal in de eerste twaalf weken. De meest voorkomende oorzaak is een chromosoomafwijking bij het embryo — iets waar je geen invloed op hebt.

Bloedverlies bij een miskraam gaat vaak gepaard met:

• Menstruatieachtige krampen of buikpijn die geleidelijk toeneemt
• Bloedverlies dat begint als bruine afscheiding maar overgaat in helder rood bloed
• Het passeren van weefsel of stolsels
• Afname van zwangerschapssymptomen (minder misselijk, borsten minder gevoelig)

Het is belangrijk om te benadrukken dat niet elk bloedverlies een miskraam betekent. Veel vrouwen met bloedverlies in het eerste trimester krijgen een gezonde baby. Maar als je hevig bloedverlies hebt met krampen, neem dan altijd contact op met je verloskundige.

Buitenbaarmoederlijke zwangerschap. Bij een buitenbaarmoederlijke zwangerschap (extra-uteriene graviditeit, EUG) heeft het bevruchte eitje zich buiten de baarmoeder genesteld, meestal in de eileider. Dit komt voor bij ongeveer twee procent van de zwangerschappen. Symptomen zijn eenzijdige buikpijn, bloedverlies en soms schouderpijn of duizeligheid. Een buitenbaarmoederlijke zwangerschap is een medische noodgeval en vereist directe behandeling.

Als je in het eerste trimester bloedverlies hebt, zal je verloskundige waarschijnlijk een echo laten maken om te controleren of de zwangerschap goed zit en of er hartactie zichtbaar is. Soms wordt ook je bloed geprikt om het hCG-hormoon te meten — een stijgend hCG is een geruststellend teken.

Bloedverlies in het tweede trimester

Bloedverlies in het tweede trimester (week 13 tot 28) is minder gebruikelijk dan in het eerste trimester en moet altijd serieus worden genomen. De meest voorkomende oorzaken zijn:

Contactbloeding. Net als in het eerste trimester kan je baarmoederhals gevoelig zijn en na contact bloeden. Dit is ook in het tweede trimester de meest voorkomende en meest onschuldige oorzaak.

Placenta praevia. Bij placenta praevia ligt de placenta (gedeeltelijk) over de baarmoedermond. Naarmate de baarmoeder groeit en de baarmoedermond zich iets opent, kan de placenta gaan bloeden. Bloedverlies bij placenta praevia is typisch pijnloos, helder rood en kan plotseling en overvloedig zijn. Placenta praevia wordt gediagnosticeerd met een echo en vereist extra monitoring. In veel gevallen verplaatst de placenta zich naarmate de baarmoeder groeit, maar als hij laag blijft liggen, kan een keizersnede nodig zijn.

Loslating van de placenta (abruptio placentae). Hierbij laat de placenta gedeeltelijk los van de baarmoederwand. Dit kan vaginaal bloedverlies veroorzaken, maar soms is de bloeding verborgen achter de placenta. Symptomen zijn bloedverlies (donkerrood), buikpijn, een harde buik en gevoeligheid bij het aanraken van de buik. Een placentaloslating is een ernstige complicatie die directe medische aandacht vereist.

Cervixinsufficiëntie. Bij een zwakke baarmoederhals kan deze te vroeg ontsluiten zonder dat je weeën voelt. Dit kan gepaard gaan met bloedverlies, druk in het bekken en waterig verlies. Het is een zeldzame maar serieuze oorzaak die kan leiden tot een late miskraam of vroeggeboorte. Behandeling bestaat uit een cerclage (het dichtnaaien van de baarmoederhals).

Bloedverlies in het derde trimester

Bloedverlies in het derde trimester (week 28 en later) vereist altijd directe actie. De oorzaken zijn deels dezelfde als in het tweede trimester, maar de urgentie is groter omdat je baby inmiddels levensvatbaar is.

Placenta praevia. Als de placenta bij de 20-wekenecho laag lag en niet is verplaatst, kan hij in het derde trimester gaan bloeden. Elke bloeding bij bekende placenta praevia is een reden om naar het ziekenhuis te gaan.

Placentaloslating. Een (gedeeltelijke) loslating van de placenta komt vaker voor in het derde trimester en kan levensbedreigend zijn voor moeder en baby. Risicofactoren zijn onder andere hoge bloeddruk, roken, cocaïnegebruik en een eerdere placentaloslating. Als je plotseling hevig buikpijn hebt met bloedverlies, bel dan 112.

Tekenen van vroege ontsluiting. Licht bloedverlies met slijmerig karakter (slijmprop) kan een teken zijn dat je baarmoedermond begint te ontsluiten. Als je al dicht bij je uitgerekende datum bent, is dit normaal en een teken dat de bevalling nadert. Maar als je minder dan 37 weken zwanger bent, is het belangrijk om te bellen omdat het op vroeggeboorte kan wijzen.

Randsinusbloeding. Een bloeding aan de rand van de placenta die vaak vanzelf stopt en geen risico vormt voor je baby. Het wordt gediagnosticeerd met een echo.

Wanneer bel je direct?

Het is altijd goed om bloedverlies te melden bij je verloskundige, maar er zijn situaties waarin je direct moet bellen of zelfs naar het ziekenhuis moet gaan:

Bel direct je verloskundige bij:

• Bloedverlies dat meer is dan een beetje spotten — als je een inlegkruisje nodig hebt, bel dan
• Bloedverlies dat gepaard gaat met buikpijn of krampen
• Helder rood, vers bloedverlies (in tegenstelling tot oud, bruin bloedverlies)
• Bloedverlies na een val of ongeluk
• Bloedverlies gecombineerd met koorts
• Bloedverlies in het tweede of derde trimester, ongeacht de hoeveelheid

Bel 112 of ga direct naar het ziekenhuis bij:

• Hevig bloedverlies waarbij je meerdere maandverbanden doorbloedt
• Bloedverlies met hevige buikpijn en een harde buik
• Bloedverlies met duizeligheid, flauwvallen of hartkloppingen
• Bloedverlies met eenzijdige buikpijn in het eerste trimester (verdenking buitenbaarmoederlijke zwangerschap)

Als je 's nachts bloedverlies hebt en je verloskundige niet bereikbaar is, bel dan de huisartsenpost of ga naar de spoedeisende hulp van het ziekenhuis. Wacht niet tot de ochtend als het bloedverlies hevig is of gepaard gaat met pijn.

Wat doet je verloskundige bij bloedverlies?

Als je contact opneemt over bloedverlies, zal je verloskundige een aantal vragen stellen: hoeveel bloedverlies het is, welke kleur het heeft, of het gepaard gaat met pijn, hoe ver je bent in je zwangerschap, en of je verder klachten hebt. Op basis van deze informatie wordt bepaald of je langs moet komen of dat het telefonisch kan worden afgehandeld.

Als je verloskundige je wil zien, wordt er meestal het volgende gedaan:

• Echo — om te controleren of je baby goed groeit, of er hartactie is, hoe de placenta erbij ligt en hoeveel vruchtwater er is.
• Bloeddruk en urine — om hoge bloeddruk of pre-eclampsie uit te sluiten.
• Bloedonderzoek — bij hevig bloedverlies om je bloedwaardes te controleren en te kijken of je niet bloedarmoede ontwikkelt. Ook je bloedgroep en resus-factor worden gecheckt.
• Speculumonderzoek — een inwendig onderzoek om te kijken of het bloedverlies van de baarmoederhals komt.

Als je resus-negatief bent en bloedverlies hebt, kun je een anti-D-injectie krijgen om te voorkomen dat je antistoffen aanmaakt tegen het bloed van je baby. Dit is een standaardprocedure bij bloedverlies in de zwangerschap.

Bij veel vrouwen wordt geen duidelijke oorzaak gevonden voor het bloedverlies. Dit is frustrerend maar meestal een goed teken — het betekent dat de ernstige oorzaken zijn uitgesloten. Je verloskundige kan adviseren om het rustig aan te doen, geen zware dingen te tillen en geen gemeenschap te hebben tot het bloedverlies stopt.

Omgaan met de angst en onzekerheid

Bloedverlies tijdens de zwangerschap is niet alleen een lichamelijke ervaring — het is ook emotioneel zwaar. De angst dat je je baby verliest is intens, en zelfs als alles goed blijkt te zijn, kan de schrik nog lang nawerken.

Een paar tips om met de onzekerheid om te gaan:

• Praat erover. Deel je angst met je partner, een vriendin of een andere vertrouwenspersoon. Het helpt om het uit te spreken in plaats van het op te kroppen.
• Bel als je twijfelt. Je verloskundige hoort het liever een keer te veel dan een keer te weinig. Geen enkele vraag is dom. Zij begrijpen hoe beangstigend bloedverlies is.
• Vermijd excessief googelen. Het internet staat vol met schrikverhalen die je angst alleen maar vergroten. Vertrouw op de informatie van je verloskundige.
• Wees lief voor jezelf. Neem rust als je dat nodig hebt. Je hoeft niet stoer te doen. Bloedverlies is eng en het is oké om dat te voelen.
• Zoek professionele hulp bij aanhoudende angst. Als de angst niet weggaat, zelfs niet als het bloedverlies gestopt is, bespreek dit dan met je verloskundige. Zij kunnen je doorverwijzen naar een psycholoog die gespecialiseerd is in perinatale psychologie.

Het is ook goed om te weten dat je bij een volgende zwangerschap niet automatisch weer bloedverlies zult hebben. Elke zwangerschap is anders. Maar het is begrijpelijk dat de angst bij een volgende zwangerschap eerder toeslaat — bespreek dit van tevoren met je verloskundige zodat er extra aandacht en zorg kan zijn.

Bloedverlies is een van de meest voorkomende klachten tijdens de zwangerschap en in de meeste gevallen loopt het goed af. Ken de signalen, weet wanneer je moet bellen en vertrouw op je instinct. Als iets niet goed voelt, is dat reden genoeg om contact op te nemen. Je lichaam en je baby verdienen die aandacht.

Heb je last van andere klachten in het eerste trimester, zoals misselijkheid? Lees dan ook ons artikel met tips tegen misselijkheid tijdens de zwangerschap.

Let op: dit artikel is informatief van aard en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg altijd je verloskundige of gynaecoloog bij vragen of klachten.