Preconceptieconsult: waarom het slim is om te doen

Wat is een preconceptieconsult?

Een preconceptieconsult is een afspraak bij je huisarts of verloskundige voordat je zwanger wordt. Tijdens dit consult bespreek je je gezondheid, leefstijl, familiaire aandoeningen en eventuele medicijnen. Het doel is om samen te kijken of jouw lichaam klaar is voor een zwangerschap en wat je eventueel kunt verbeteren.

Veel vrouwen weten niet dat dit consult bestaat, of denken dat het alleen bedoeld is voor wie al gezondheidsproblemen heeft. Maar niets is minder waar: het preconceptieconsult is juist een slimme stap voor iedereen met een kinderwens. Je kunt het zien als een soort APK-keuring voordat je aan het mooiste avontuur van je leven begint.

Het consult duurt meestal zo'n twintig tot dertig minuten en is bij de meeste huisartsen gratis (vergoed vanuit de basisverzekering). Je kunt er alleen naartoe, maar het is ook fijn om je partner mee te nemen. Sommige onderwerpen gaan namelijk over jullie allebei.

Wat wordt er besproken tijdens het consult?

Tijdens een preconceptieconsult komen verschillende onderwerpen aan bod. De arts of verloskundige neemt je volledige medische voorgeschiedenis door. Denk aan chronische aandoeningen zoals diabetes, epilepsie of schildklierproblemen, maar ook aan psychische klachten of eerdere operaties.

Daarnaast wordt gekeken naar:

• Medicijngebruik — sommige medicijnen zijn schadelijk voor een ongeboren baby. De arts kan samen met je kijken of je kunt overschakelen naar een veilig alternatief.
• Vaccinaties — ben je ingeent tegen rode hond (rubella)? Zo niet, dan is het verstandig om dat voor de zwangerschap te doen. Tijdens de zwangerschap is deze vaccinatie namelijk niet mogelijk.
• Erfelijke aandoeningen — komen er ziekten als sikkelcelanemie, cystische fibrose of taaislijmziekte voor in de familie? Dan kun je je laten testen of je drager bent.
• Leefstijl — roken, alcohol, drugs en overgewicht hebben allemaal invloed op de vruchtbaarheid en de gezondheid van je toekomstige baby.
• Werk en omgeving — werk je met chemische stoffen, straling of zware fysieke belasting? Dan kan dat risico's opleveren.

Het is goed om je voor te bereiden op het consult. Schrijf van tevoren op welke medicijnen je gebruikt, welke ziekten er in de familie voorkomen en welke vragen je hebt. Zo haal je het meeste uit het gesprek.

Foliumzuur en andere supplementen

Een van de belangrijkste adviezen die je krijgt tijdens het preconceptieconsult is om te starten met foliumzuur. Dit B-vitamine verlaagt de kans op een open ruggetje (spina bifida) bij je baby. Het advies is om al minstens vier weken voor de bevruchting te beginnen met 0,4 mg foliumzuur per dag en dit vol te houden tot en met de tiende week van je zwangerschap.

Naast foliumzuur kan de arts adviseren om vitamine D te slikken. In Nederland krijgen we vaak te weinig vitamine D binnen, vooral in de wintermaanden. Vitamine D is belangrijk voor de botopbouw van je baby en voor je eigen afweersysteem.

Wil je meer weten over welke vitamines en mineralen belangrijk zijn als je zwanger wilt worden of al bent? Lees dan ons uitgebreide artikel over supplementen tijdens de zwangerschap. Daarin bespreken we welke supplementen echt nodig zijn en welke je beter kunt vermijden.

Het preconceptieconsult is een goed moment om te bespreken of een multivitamine voor zwangeren iets voor jou is, of dat losse supplementen beter passen bij jouw situatie.

Leefstijlaanpassingen voor de zwangerschap

Je leefstijl heeft een enorme invloed op je vruchtbaarheid en op de gezondheid van je toekomstige kindje. Hoe eerder je gezonde gewoontes aanleert, hoe beter. Het preconceptieconsult is het ideale moment om hier samen met een professional naar te kijken.

Stoppen met roken is misschien wel de belangrijkste stap die je kunt zetten. Roken verlaagt de vruchtbaarheid bij zowel vrouwen als mannen, verhoogt de kans op een miskraam en kan leiden tot een te laag geboortegewicht. Je huisarts kan je doorverwijzen naar een stoppen-met-rokenprogramma als je hulp nodig hebt.

Alcohol kun je het beste helemaal laten staan zodra je actief probeert zwanger te worden. Er is geen bewezen veilige hoeveelheid alcohol tijdens de zwangerschap. Omdat je in de eerste weken vaak nog niet weet dat je zwanger bent, is het verstandig om al eerder te stoppen.

Ook je voeding mag aandacht krijgen. Eet gevarieerd, met veel groenten, fruit, volkoren producten en gezonde vetten. Vermijd rauw vlees en rauwe vis alvast, en let op je inname van cafeïne (maximaal 200 mg per dag, ofwel zo'n twee kopjes koffie). Meer tips vind je in ons artikel over leefstijl aanpassen bij een kinderwens.

Bewegen is natuurlijk ook belangrijk. Regelmatige lichaamsbeweging verbetert je vruchtbaarheid, helpt bij het op peil houden van een gezond gewicht en geeft je meer energie. Je hoeft geen topsporter te zijn — dagelijks een half uur wandelen, fietsen of zwemmen is al geweldig.

Voor wie is het preconceptieconsult extra belangrijk?

Hoewel het consult voor iedereen met een kinderwens waardevol is, zijn er situaties waarin het extra belangrijk is om een preconceptieconsult te plannen:

• Je gebruikt medicijnen — ook anticonceptie, antidepressiva, bloeddrukverlagers of medicijnen tegen acne (zoals isotretinoine) kunnen invloed hebben op een zwangerschap.
• Je hebt een chronische ziekte — bij diabetes, epilepsie, reuma, IBD of schildklieraandoeningen is het essentieel om je medicatie en behandelplan te optimaliseren voor de zwangerschap.
• Er zijn erfelijke ziekten in de familie — als er bij jou of je partner erfelijke aandoeningen voorkomen, kan een genetisch consult uitsluitsel geven.
• Je hebt eerder een miskraam of complicaties gehad — de arts kan kijken of er oorzaken te vinden zijn en wat je eventueel preventief kunt doen.
• Je hebt overgewicht of ondergewicht — een BMI dat te hoog of te laag is kan de vruchtbaarheid beïnvloeden en verhoogt de kans op complicaties tijdens de zwangerschap.
• Je bent ouder dan 35 — de vruchtbaarheid neemt af met de leeftijd. Een arts kan je informeren over wat dit betekent en welke extra onderzoeken eventueel zinvol zijn.

Maar ook als je kerngezond bent en geen bijzonderheden in je familiegeschiedenis hebt, kan het consult je geruststellen. Soms is het al fijn om te horen dat alles er goed uitziet en dat je er klaar voor bent.

Praktische tips voor je preconceptieconsult

Een goede voorbereiding zorgt ervoor dat je het meeste uit het consult haalt. Hier zijn een paar praktische tips:

Maak een lijstje van je vragen. Denk vooraf na over wat je wilt weten. Hoe lang kan het duren voordat je zwanger wordt? Mag je blijven sporten? Zijn er risico's verbonden aan je leeftijd of je werk? Geen vraag is te gek — de arts heeft het allemaal al eens gehoord.

Neem je partner mee. Niet alleen jij, ook je partner kan advies krijgen. Denk aan leefstijl, medicijngebruik en erfelijke aandoeningen aan zijn of haar kant van de familie. Bovendien is het fijn om samen het gevoel te hebben dat jullie er goed voorbereid aan beginnen.

Neem een overzicht mee van je medicijnen. Schrijf alle medicijnen, supplementen en kruidenpreparaten op die je gebruikt. De arts kan dan precies beoordelen of aanpassing nodig is.

Ken je vaccinatiestatus. Als je je gele boekje nog hebt, neem dat mee. Zo kan de arts snel zien welke vaccinaties je hebt gehad en of er nog iets ontbreekt.

Als je al bezig bent met het bijhouden van je cyclus en je vruchtbare dagen berekent, neem die informatie dan ook mee. Het kan helpen om een beeld te krijgen van je cyclus en eventuele onregelmatigheden.

Na het consult kun je vol vertrouwen starten met je kinderwens. Je weet dat je de juiste stappen hebt gezet en dat je lichaam zo goed mogelijk is voorbereid. En mocht er toch iets aan het licht zijn gekomen, dan kun je daar gericht aan werken voordat je zwanger wordt — en dat is uiteindelijk het allerbeste wat je voor je toekomstige kindje kunt doen.

Meer weten over de eerste stappen richting een zwangerschap? Lees dan ook ons artikel zwanger worden: tips om te beginnen.

Let op: dit artikel is informatief van aard en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg altijd je verloskundige of gynaecoloog bij vragen of klachten.