Waterbevalling: voordelen en ervaringen

Wat is een waterbevalling?

Bij een waterbevalling breng je (een deel van) de bevalling door in een warm bad of bevalbad. Sommige vrouwen gebruiken het water alleen tijdens de ontsluiting — om de weeën draaglijker te maken — terwijl andere vrouwen ervoor kiezen om ook daadwerkelijk in het water te bevallen. Beide opties zijn mogelijk, en je hoeft van tevoren niet te beslissen: je kunt in het water gaan en er weer uit komen wanneer je wilt.

Waterbevallingen hebben een lange geschiedenis. Al in de jaren zeventig begonnen verloskundigen in Frankrijk en Rusland te experimenteren met bevallen in water, en sindsdien is het uitgegroeid tot een erkende en gerespecteerde bevaloptie. In Nederland worden waterbevallingen zowel thuis als in ziekenhuizen en geboortecentra aangeboden, al heeft niet elk ziekenhuis een bevalbad beschikbaar.

Het water heeft een bijzonder effect op het bevalproces. De warmte ontspant je spieren, de opwaartse druk verlicht het gewicht van je buik en de zintuiglijke ervaring van water om je heen brengt rust en focus. Veel vrouwen beschrijven het als "in een cocon zitten" — een beschutte, warme plek waar de buitenwereld even wegvalt en je je volledig kunt concentreren op je lichaam en je baby.

Wil je een breder overzicht van bevallocaties? Lees dan ons artikel over thuisbevalling versus ziekenhuis.

De voordelen van bevallen in water

Er zijn meerdere bewezen voordelen van het gebruik van water tijdens de bevalling. Hier zijn de belangrijkste:

Natuurlijke pijnverlichting. Water op lichaamstemperatuur (36-37 graden Celsius) heeft een sterk pijnstillend effect. De warmte ontspant je spieren, vermindert spierspanning en verlaagt de productie van stresshormonen. Studies tonen aan dat vrouwen die in water bevallen significant minder behoefte hebben aan medicamenteuze pijnbestrijding. Het water wordt niet voor niets "de epiduraal van de natuur" genoemd.

Snellere ontsluiting. Ontspanning is de sleutel tot ontsluiting. Als je gespannen bent, verkrampen je spieren en verloopt de ontsluiting langzamer. Water helpt je om te ontspannen, waardoor de baarmoedermond sneller opengaat. Meerdere studies hebben aangetoond dat vrouwen die in het water laboren gemiddeld sneller volledige ontsluiting bereiken.

Meer bewegingsvrijheid. In het water voel je je lichter en kun je makkelijker van houding wisselen. Je kunt hurken, knielen, op handen en knieën gaan of achterover leunen — posities die op het droge misschien oncomfortabel zijn maar in het water heerlijk voelen. Deze bewegingsvrijheid helpt je baby om af te dalen en de beste positie te vinden.

Minder kans op scheuren. Het warme water maakt het weefsel van je perineum (het stukje huid tussen vagina en anus) zachter en rekbaarder. Studies suggereren dat vrouwen die in water bevallen minder kans hebben op ernstige inscheuring. Het water geeft het weefsel de tijd om geleidelijk te stretchen als het hoofdje van je baby geboren wordt.

Gevoel van controle en privacy. Het bad biedt een afgebakende, eigen ruimte. Veel vrouwen voelen zich in het water meer in controle en minder "patiënt". Het water fungeert als een buffer tussen jou en de buitenwereld — het voelt intiemer en veiliger.

Zachte overgang voor je baby. Je baby heeft negen maanden in warm vruchtwater geleefd. Bij een waterbevalling wordt je baby geboren in een vergelijkbare omgeving — warm water — wat een zachte overgang naar de buitenwereld biedt. Je baby gaat pas ademen wanneer die het wateroppervlak bereikt en de koelere lucht voelt.

Hoe bereid je je voor op een waterbevalling?

Een waterbevalling vereist wat voorbereiding, afhankelijk van waar je wilt bevallen.

Thuis bevallen in water. Als je thuis wilt bevallen in water, heb je een bevalbad nodig. Dit kun je huren of kopen. Bevalbaden zijn speciaal ontworpen voor bevallingen: ze zijn diep genoeg om je buik onder water te hebben als je zit, stevig genoeg om op te leunen en makkelijk te vullen en legen. Opblaasbare bevalbaden zijn het populairst — ze zijn betaalbaar, snel op te zetten en nemen weinig ruimte in als je ze niet gebruikt.

Bespreek met je verloskundige of een thuiswaterbevalling in jouw situatie geschikt is. Je verloskundige moet ervaring hebben met waterbevallingen en zich er comfortabel bij voelen. Niet alle verloskundigen bieden waterbevallingen aan, dus vraag hier op tijd naar — het liefst al in het tweede trimester.

Praktische voorbereidingen voor een thuiswaterbevalling:

• Oefenen met het opzetten en vullen van het bad (dit kost 30-45 minuten)
• Controleer of je warmwatervoorziening voldoende is om het bad te vullen (gemiddeld 300-400 liter)
• Zorg voor een tuinslang of speciale vulslang die past op je kraan
• Leg handdoeken, een schepnet en een waterthermometer klaar
• Bescherm de vloer met een waterdicht zeil

Bevallen in water in het ziekenhuis of geboortecentrum. Niet alle ziekenhuizen hebben bevalbaden, maar steeds meer geboortecentra en ziekenhuizen investeren hierin. Vraag bij je rondleiding of er een bevalbad beschikbaar is en wat de voorwaarden zijn. Soms moet je het bad van tevoren reserveren, en als er op dat moment geen bad vrij is, heb je pech.

In het ziekenhuis vullen en verwarmen de verpleegkundigen het bad voor je. Je hoeft je daar niet druk om te maken. Wel is het goed om in je bevalplan aan te geven dat je graag gebruik wilt maken van het bevalbad.

Hoe verloopt een waterbevalling?

Elke bevalling is uniek, maar hier is een typisch verloop van een waterbevalling:

Fase 1: In het water gaan. De meeste verloskundigen adviseren om het water in te gaan als je in de actieve fase van de ontsluiting bent — meestal rond 4-5 cm ontsluiting. Als je te vroeg in het water gaat, kan het ontspannende effect de weeën vertragen. Het water moet op lichaamstemperatuur zijn: 36 tot 37 graden Celsius. Te warm water kan schadelijk zijn voor je baby, dus de temperatuur wordt regelmatig gecontroleerd.

Fase 2: Laboren in het water. Je drijft, leunt achterover, gaat op je knieën — welke houding prettig voelt. Je verloskundige controleert regelmatig de hartslag van je baby met een waterproof doppler. Je mag drinken (water, thee, sportdrank) en kleine hapjes eten als je daar behoefte aan hebt. Veel vrouwen ervaren dat de weeën in het water draaglijker zijn en dat ze beter in hun ritme komen.

Fase 3: Persen en geboorte. Als je volledige ontsluiting hebt en de persweeën beginnen, kun je in het water blijven. Je verloskundige begeleidt je en vangt je baby onder water op. Als het hoofdje geboren is, wordt het zachtjes naar het wateroppervlak gebracht. Het hele lichaampje volgt en je baby wordt op je borst gelegd voor huid-op-huidcontact.

Fase 4: Na de geboorte. De meeste verloskundigen adviseren om voor de nageboorte (placenta) uit het water te komen, omdat het in het water lastiger is om het bloedverlies te monitoren. Je stapt of wordt geholpen uit het bad en de nageboorte wordt op het droge afgewacht.

Belangrijk: je kunt op elk moment uit het water stappen. Als je je niet prettig voelt, als de baby tekenen van stress vertoont of als er een medische indicatie is, ga je uit het bad. Het water is een optie, geen verplichting.

Wanneer is een waterbevalling niet mogelijk?

Een waterbevalling is niet voor iedereen geschikt. In de volgende situaties wordt het afgeraden of is het niet mogelijk:

• Vroeggeboorte: bij een bevalling voor 37 weken wordt meestal geadviseerd om niet in het water te bevallen
• Meerlingzwangerschap: bij een tweeling of meerling is een waterbevalling riskanter
• Stuitligging: als je baby in stuitligging ligt, is een waterbevalling niet aangewezen
• Meconium in het vruchtwater: als je baby ontlasting heeft geloosd in het vruchtwater, is het water niet geschikt
• Epiduraal of ruggenprik: met een ruggenprik kun je niet in het water omdat je je benen niet goed kunt bewegen en het valrisico te groot is
• Inleiding met infuus: als je bevalling wordt ingeleid met een weeën-opwekker via een infuus, is het water vaak niet mogelijk vanwege de continue CTG-monitoring
• Ernstig hoge bloeddruk of pre-eclampsie: in deze situaties is intensievere monitoring nodig
• Koorts: bij koorts is het water gecontra-indiceerd
• Overmatig bloedverlies: als er teveel bloed is, moet je uit het water

Bespreek altijd met je verloskundige of een waterbevalling in jouw situatie veilig is. Als je een risicozwangerschap hebt, is het water mogelijk niet de beste keuze — maar dat betekent niet dat je er van tevoren geen plannen voor kunt maken. Je kunt altijd het water als plan A hebben en een alternatief achter de hand houden.

Ervaringen van vrouwen

De ervaringen van vrouwen die in het water zijn bevallen, zijn overwegend zeer positief. Hier zijn een paar veelgehoorde uitspraken:

"Het water was mijn redding. Ik had de hele nacht weeën gehad en was uitgeput. Het moment dat ik in het bad stapte, voelde als een warme omarming. De pijn werd meteen dragelijker en ik kon weer focussen."

"Ik was bang dat ik het niet zou voelen als ik moest persen, maar dat was absoluut geen probleem. De persdrang was heel duidelijk. En het moment dat mijn dochter onder water werd geboren en op mijn borst werd gelegd — dat vergeet ik nooit."

"Mijn partner zat achter me in het bad en hield me vast. Dat was zo fijn. We hebben onze zoon samen verwelkomd in het water, in ons eigen huis. Het was intiem en krachtig."

"Bij mijn eerste bevalling heb ik veel pijnstillers gehad. Bij mijn tweede wilde ik het anders en koos ik voor een waterbevalling thuis. Het verschil was enorm. Ik voelde me sterker, meer in controle en het herstel ging veel sneller."

Natuurlijk is een waterbevalling niet voor iedereen een succes. Sommige vrouwen vinden het water na een tijdje onprettig, worden er te warm van of willen toch liever op het droge bevallen. En dat is prima — het feit dat je het hebt geprobeerd is al mooi. Er is geen verkeerde keuze.

Als je nog twijfelt over je bevalmogelijkheden, lees dan ook ons artikel over thuisbevalling versus ziekenhuis. En vergeet niet om na te denken over hoe je wilt omgaan met weeën en pijnbestrijding — ook als je voor het water kiest, is het goed om alternatieven achter de hand te hebben.

Let op: dit artikel is informatief van aard en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg altijd je verloskundige of gynaecoloog bij vragen of klachten.