Ouderschapsverlof aanvragen: betaald en onbetaald

Wat is ouderschapsverlof precies?

Je baby is er, de kraamtijd zit erop en langzaam begint het dagelijks leven weer vorm te krijgen. Maar eerlijk? Je wilt het liefst nog even bij je kleine blijven. Gelukkig hoef je in Nederland niet meteen fulltime terug naar je werk. Je hebt recht op ouderschapsverlof — en dat is meer dan veel ouders beseffen.

Ouderschapsverlof is een wettelijk recht waarmee je tijdelijk minder kunt gaan werken om voor je kind te zorgen. Het staat los van het zwangerschapsverlof (voor moeders) en het geboorteverlof voor partners. Ouderschapsverlof is er voor beide ouders, ongeacht of je de biologische ouder bent, adoptieouder of pleegouder. En het geldt tot je kind acht jaar oud is — je hoeft het dus niet meteen na de geboorte op te nemen.

Per kind heb je recht op 26 keer je wekelijkse arbeidsduur aan ouderschapsverlof. Werk je bijvoorbeeld 32 uur per week, dan heb je recht op 26 x 32 = 832 uur ouderschapsverlof. Dat is een flinke periode waarin je minder kunt werken en meer tijd met je kind kunt doorbrengen.

Maar er is een belangrijk onderscheid: een deel van dat verlof is betaald en een deel is onbetaald. Sinds augustus 2022 is de regeling flink verbeterd, maar het blijft belangrijk om precies te weten waar je recht op hebt en hoe je het slim inzet. Daar gaan we het in dit artikel uitgebreid over hebben.

Betaald ouderschapsverlof: de eerste 9 weken

De grote verandering sinds 2 augustus 2022 is de invoering van betaald ouderschapsverlof. Voorheen was al het ouderschapsverlof onbetaald — je had wel recht op vrije tijd, maar je kreeg er geen cent voor. Dat maakte het voor veel ouders financieel onmogelijk om het verlof daadwerkelijk op te nemen.

Nu krijg je voor de eerste 9 weken van je ouderschapsverlof een uitkering van het UWV. Die uitkering bedraagt 70% van je dagloon, tot een maximum van 70% van het maximum dagloon. In 2026 komt dat neer op maximaal ongeveer 178 euro bruto per dag. Het exacte bedrag hangt af van je salaris — verdien je minder, dan krijg je 70% van jouw eigen dagloon.

Voorwaarden voor betaald ouderschapsverlof:

• Je neemt het verlof op in het eerste levensjaar van je kind
• Je bent in loondienst (als werknemer)
• Je werkgever vraagt de uitkering aan bij het UWV — jij hoeft dat niet zelf te doen
• Het verlof moet daadwerkelijk opgenomen worden; je kunt het niet laten uitbetalen zonder vrij te nemen

Let op die eerste voorwaarde: het betaalde deel moet je opnemen voordat je kind één jaar wordt. Dit is een harde grens. Neem je de 9 weken niet op in dat eerste jaar, dan vervalt het recht op de betaalde variant. De uren schuiven dan door naar het onbetaalde deel. Dit is een veelgemaakte fout — veel ouders wachten te lang en missen daardoor de uitkering.

Hoe werkt de uitbetaling?

Je werkgever betaalt je gewone salaris door tijdens het verlof en vraagt achteraf de UWV-uitkering aan. In de praktijk betekent dit dat je werkgever eerst het geld voorschiet en het later terugkrijgt van het UWV. Sommige werkgevers vullen de 70% aan tot 100% — dat is geen wettelijke verplichting maar een arbeidsvoorwaarde die in je cao of arbeidscontract kan staan. Check dit dus altijd.

In sommige gevallen past je werkgever je salaris direct aan naar 70% tijdens de verlofperiode. Dit verschilt per werkgever en per cao. Vraag dit na bij je HR-afdeling zodat je weet waar je financieel aan toe bent.

Onbetaald ouderschapsverlof: de overige 17 weken

Na de eerste 9 betaalde weken heb je nog recht op 17 weken onbetaald ouderschapsverlof per kind. Bij onbetaald verlof ontvang je geen salaris over de uren die je niet werkt. Je bent dus letterlijk vrij, maar zonder inkomen over die uren.

Het onbetaalde deel kun je opnemen tot je kind acht jaar oud is. Je hebt dus ruim de tijd om het in te zetten wanneer het je het beste uitkomt. Veel ouders gebruiken het onbetaalde verlof wanneer hun kind naar de basisschool gaat, tijdens schoolvakanties of in periodes waarin de kinderopvang dicht is.

Financiële gevolgen van onbetaald verlof:

• Je ontvangt geen salaris over de verlofuren
• Je pensioenopbouw kan lager uitvallen (check dit bij je pensioenfonds — sommige fondsen bieden de mogelijkheid om vrijwillig bij te betalen)
• Je vakantietoeslag wordt berekend over het daadwerkelijk ontvangen loon, dus die kan ook lager zijn
• Je vakantiedagen bouwen gewoon op, ook tijdens onbetaald verlof
• Je WW-rechten worden niet aangetast door onbetaald ouderschapsverlof

Het is verstandig om vooraf een financieel plan te maken waarin je berekent hoeveel inkomen je mist tijdens het onbetaalde verlof. Zo voorkom je verrassingen op je bankrekening.

Hoe vraag je ouderschapsverlof aan?

Het aanvragen van ouderschapsverlof is minder ingewikkeld dan veel ouders denken, maar er zijn wel een paar stappen die je moet volgen. Hier is het stappenplan:

Stap 1: Bepaal wanneer en hoeveel verlof je wilt opnemen. Bedenk vooraf hoeveel uur per week je minder wilt werken en voor hoelang. De standaardvorm is om de helft van je uren te werken gedurende 26 weken, maar je mag het ook anders verdelen. Je kunt bijvoorbeeld één dag per week vrij nemen over een langere periode, of een paar weken volledig vrij zijn.

Stap 2: Meld het schriftelijk bij je werkgever. Je moet het verlof minimaal twee maanden voor de gewenste ingangsdatum aanvragen. Doe dit schriftelijk (e-mail is voldoende) en vermeld daarin:

• De ingangsdatum van het verlof
• Het aantal uren verlof per week
• De totale duur van het verlof
• Hoe je het verlof wilt verdelen over de werkweek

Stap 3: Je werkgever mag de verdeling aanpassen. Je werkgever mag je verzoek om ouderschapsverlof niet weigeren — dat is wettelijk vastgelegd. Maar je werkgever mag wel de verdeling van de uren aanpassen als er een zwaarwegend bedrijfsbelang is. Dat moet dan uiterlijk vier weken voor de ingangsdatum schriftelijk worden gemeld. In de praktijk komt dit zelden voor, maar het is goed om te weten.

Stap 4: De UWV-aanvraag (voor het betaalde deel). Je werkgever vraagt de uitkering aan bij het UWV na afloop van het verlof. Jij hoeft hier zelf niets voor te doen, maar controleer wel of je werkgever dit daadwerkelijk doet. Sommige kleinere werkgevers zijn niet goed op de hoogte van de procedure.

Stap 5: Administratie bijhouden. Houd zelf bij hoeveel verlofuren je hebt opgenomen. Je werkgever is verplicht dit te registreren, maar het is verstandig om ook zelf een overzicht bij te houden. Zo voorkom je discussies achteraf.

Slim omgaan met ouderschapsverlof: tips en strategieën

Ouderschapsverlof is meer dan een recht — het is een instrument dat je strategisch kunt inzetten. Hier zijn tips om er het maximale uit te halen:

1. Neem het betaalde deel altijd op. Dit klinkt vanzelfsprekend, maar uit cijfers van het UWV blijkt dat een aanzienlijk deel van de ouders het betaalde verlof niet of niet volledig opneemt. Dat is zonde — het is letterlijk geld dat je laat liggen. Plan het in je eerste jaar na de geboorte en maak er gebruik van.

2. Combineer het met het verlof van je partner. Als beide ouders ouderschapsverlof opnemen, kun je samen een langere periode overbruggen. De ene ouder neemt het verlof op aansluitend op het zwangerschapsverlof, de ander neemt het daarna op. Zo heeft je baby langer een ouder thuis zonder dat één persoon al het verlof opmaakt.

3. Spreid het onbetaalde deel. Je hoeft het onbetaalde verlof niet in één keer op te nemen. Veel ouders kiezen ervoor om één dag per week minder te werken over een langere periode. Zo heb je structureel meer tijd met je kind zonder dat je inkomen in één klap fors daalt. Een populaire constructie is om op woensdag (de populairste papadag of mamadag van Nederland) vrij te nemen.

4. Check je cao. Sommige cao's bieden betere regelingen dan de wettelijke minimumregeling. Denk aan: aanvulling tot 100% van het salaris tijdens het betaalde verlof, extra verlofweken of de mogelijkheid om het verlof flexibeler in te delen. Werk je bij de overheid, in het onderwijs of in de zorg? Dan zijn de cao-regelingen vaak ruimer dan gemiddeld.

5. Denk aan de belastingaangifte. Het betaalde ouderschapsverlof (70% uitkering) wordt belast als inkomen. Omdat je minder verdient in de maanden dat je verlof opneemt, kan het zijn dat je aan het eind van het jaar belasting terugkrijgt. Houd hier rekening mee bij je financiële planning.

6. Combineer met kinderopvangtoeslag. Als je minder gaat werken door ouderschapsverlof, verandert mogelijk je recht op kinderopvangtoeslag. Minder werken kan betekenen dat je minder uren kinderopvang nodig hebt. Herbereken je toeslag als je verlof ingaat om naheffingen te voorkomen.

Veelgestelde vragen over ouderschapsverlof

Kan mijn werkgever ouderschapsverlof weigeren?
Nee. Je werkgever mag het verlof niet weigeren. Wel mag je werkgever, bij zwaarwegend bedrijfsbelang, de gewenste verdeling van de uren aanpassen. Maar het recht op het verlof zelf staat vast.

Bouw ik vakantiedagen op tijdens ouderschapsverlof?
Ja. Je bouwt gewoon vakantiedagen op over je volledige contracturen, ook over de uren dat je met verlof bent. Dit geldt voor zowel het betaalde als het onbetaalde deel.

Kan ik ouderschapsverlof opnemen als ik een tijdelijk contract heb?
Ja. Het recht op ouderschapsverlof geldt voor alle werknemers, ongeacht het type contract. Wel eindigt het verlof als je contract afloopt — het verlof verlengt je contract niet.

Mag ik ouderschapsverlof opnemen voor mijn stiefkind?
Ja, mits het kind bij jou woont (op hetzelfde adres staat ingeschreven). Je hoeft niet de biologische ouder te zijn.

Wat als ik van baan verander tijdens mijn verlof?
Je niet-opgenomen verlofuren neem je mee naar je nieuwe werkgever. Het recht op ouderschapsverlof is gekoppeld aan jou als ouder, niet aan je werkgever. Geef bij je nieuwe werkgever aan hoeveel uren je al hebt opgenomen.

Hoe zit het met het geboorteverlof voor partners?
Geboorteverlof en ouderschapsverlof zijn twee aparte regelingen. Als partner heb je eerst recht op geboorteverlof (1 week betaald + 5 weken aanvullend met 70% loon) en daarna op ouderschapsverlof. Je kunt ze na elkaar opnemen voor een langere aaneengesloten verlofperiode.

Moet ik het verlof aaneengesloten opnemen?
Nee. Je mag het verlof in delen opnemen. Je kunt bijvoorbeeld drie maanden verlof nemen, dan een periode werken en later weer verlof opnemen. Dit geldt zowel voor het betaalde als het onbetaalde deel — met de kanttekening dat het betaalde deel vóór de eerste verjaardag van je kind moet zijn opgenomen.

Zodra je het ouderschapsverlof hebt afgerond en je weer meer gaat werken, is het ook goed om na te denken over de terugkeer naar werk na de bevalling. En vergeet niet om je kinderbijslag en zorgverzekering voor je baby te regelen als je dat nog niet hebt gedaan — dat zijn dingen die je in de drukte makkelijk vergeet.

Disclaimer: dit artikel is informatief van aard en gebaseerd op de regelgeving per 2026. Regelgeving kan wijzigen. Raadpleeg voor je persoonlijke situatie altijd het UWV, je werkgever of een juridisch adviseur.