Reflux bij baby's: herkennen en behandelen

Wat is reflux bij baby's?

Je baby spuugt. Niet een beetje, maar veel. Na elke voeding. Soms een half uur later, soms een uur. Op je schouder, op de bank, op het kleed, op dat ene shirt dat je net had aangetrokken. Herkenbaar? Dan heb je waarschijnlijk te maken met reflux — en je bent niet de enige.

Reflux betekent letterlijk "terugstroming": de maaginhoud stroomt terug vanuit de maag naar de slokdarm en soms tot in de mond. Bij baby's is dit extreem veel voorkomend. Zo'n 50 tot 70 procent van alle baby's spuugt regelmatig in de eerste maanden. De reden is simpel: het klepje boven de maag (de slokdarmsfincter) is bij baby's nog niet volledig ontwikkeld. Het sluit niet goed af, waardoor melk makkelijk terugstroomt. Voeg daarbij een overwegend vloeibaar dieet, een kleine maag en veel liggen, en je hebt het recept voor regelmatig spugen.

Het goede nieuws: bij de overgrote meerderheid van baby's is reflux volkomen onschuldig. Het ziet er dramatisch uit — een golf melk over je schouder voelt als een halve voeding — maar in werkelijkheid is de hoeveelheid vaak veel minder dan het lijkt. Als je baby goed groeit, tevreden is en geen pijn lijkt te hebben, spreek je van "fysiologische reflux" of "ongecompliceerde reflux". In de volksmond: een spuugbaby. Vervelend voor de was, maar niet gevaarlijk.

Wanneer is reflux een probleem?

In sommige gevallen is reflux meer dan alleen spugen. Als de terugstromende maaginhoud de slokdarm irriteert of als je baby er duidelijk last van heeft, spreken we van gastro-oesofageale refluxziekte (GORZ). Dit komt voor bij ongeveer 5 tot 10 procent van de baby's met reflux.

Signalen dat reflux meer is dan normaal spugen:

• Je baby huilt veel, vooral tijdens en na voedingen. Het huilen is anders dan normaal — hoog, schril, alsof je baby pijn heeft
• Je baby weigert de borst of fles of begint te drinken en stopt dan abrupt, huilt en draait het hoofd weg
• Slechte groei of gewichtsverlies. Als je baby onvoldoende aankomt, kan dat een teken zijn dat er te veel voeding verloren gaat door het spugen
• Overmatig spugen — meerdere keren per voeding, grote hoeveelheden, soms projectielbraken
• Onrust en huilen na het neerleggen. Je baby lijkt alleen comfortabel als die rechtop gehouden wordt
• Boeren en hikken — veel vaker dan normaal
• Rochelen, hoesten of piepen — maagzuur kan de luchtwegen irriteren
• Rugkromming: je baby kromt de rug naar achteren tijdens of na het drinken (het Sandifer-syndroom)

Als je meerdere van deze signalen herkent, neem dan contact op met je huisarts of het consultatiebureau. Er zijn behandelopties die je baby kunnen helpen.

Stille reflux: lastig te herkennen

Er bestaat ook een vorm van reflux waarbij je baby niet of nauwelijks spuugt, maar wél last heeft: stille reflux. De maaginhoud stroomt wel terug naar de slokdarm, maar wordt weer ingeslikt in plaats van uitgespuugd. Het maagzuur irriteert de slokdarm, wat pijn en onrust veroorzaakt — maar zonder de zichtbare spuug.

Stille reflux is lastig te herkennen, omdat het belangrijkste symptoom — spugen — ontbreekt. Ouders merken vaak dat hun baby:

• Veel huilt, vooral na voedingen, zonder duidelijke reden
• Onrustig drinkt — begint gretig maar stopt dan, huilt, begint weer
• Vaak slikt, ook tussen voedingen door
• Een helder of hees stemgeluid heeft
• Beter slaapt in een schuine houding dan liggend
• Geur uit de mond heeft

Als je vermoedt dat je baby stille reflux heeft, bespreek dit dan met je huisarts. Een diagnose wordt meestal gesteld op basis van de symptomen — er is zelden een specifiek onderzoek nodig.

Wat kun je zelf doen?

Of je baby nu een onschuldige spuger is of last heeft van reflux: er zijn een heleboel praktische dingen die je kunt doen om het spugen te verminderen en je baby comfortabeler te maken.

Tijdens de voeding:

• Voed je baby in een meer rechtopstaande positie. Bij borstvoeding: probeer de ingedoken houding (koala-positie) of voeden in een liggende positie. Bij flesvoeding: houd je baby in een hoek van minimaal 30 tot 45 graden
• Voed vaker, maar kleinere hoeveelheden. Een volle maag vergroot de druk op het klepje en verhoogt de kans op terugstroming. Geef liever elke 2 uur een kleinere voeding dan elke 3 uur een grote
• Laat je baby regelmatig boeren. Pauzeer halverwege de voeding om je baby te laten boeren, en laat je baby na de voeding nog eens boeren. Ingesloten lucht in de maag vergroot de druk en kan reflux verergeren
• Houd het rustig tijdens de voeding. Vermijd afleiding, lawaai en drukte. Een rustige voeding betekent minder lucht inslikken

Na de voeding:

• Houd je baby 20 tot 30 minuten rechtop na de voeding. Draag je baby op je schouder, in een draagdoek of laat je baby rechtop zitten op je schoot. Leg je baby niet direct plat neer na het drinken
• Vermijd druk op de buik. Niet meteen in de autostoel, wipstoel of buikligging na de voeding. De druk op de maag kan spugen uitlokken
• Niet meteen wild spelen. Bewaar het zwieren, tillen en spelen voor minstens een half uur na de voeding

Bij het slapen:

• De officiële richtlijn is dat je baby plat op de rug moet slapen — ook bij reflux. Het iets schuin leggen van het matras wordt niet meer aanbevolen, omdat baby's naar de onderkant van het bedje kunnen glijden. Lees meer over veilig slapen in ons artikel over wiegendood voorkomen
• Als je baby 's nachts veel spuugt en onrustig is, kan het helpen om de laatste voeding iets eerder te geven en je baby daarna langer rechtop te houden voor het neerleggen

Bij flesvoeding:

• Overweeg een anti-reflux fles met een speciaal ventiefsysteem dat luchtinslikken vermindert
• Overleg met je huisarts of het consultatiebureau over anti-reflux voeding (AR-voeding). Dit is kunstvoeding die is ingedikt met johannesbroodpitmeel of rijstzetmeel, waardoor het minder makkelijk terugstroomt. Let op: gebruik dit alleen op advies van een professional

Wanneer naar de huisarts?

In de meeste gevallen is reflux iets waar je als ouder doorheen moet — het gaat vanzelf over als je baby ouder wordt, vaster voedsel gaat eten en meer rechtop zit en staat. Bij de meeste baby's is de reflux aanzienlijk verbeterd rond de 6 maanden en verdwenen rond de 12 tot 18 maanden.

Maar soms is een bezoek aan de huisarts nodig. Ga naar de huisarts als:

• Je baby onvoldoende aankomt of gewicht verliest
• Je baby de voeding weigert
• Er bloed zit in de spuug of ontlasting
• Je baby projectielachtig braakt (de spuug schiet met kracht uit de mond)
• Je baby koorts heeft in combinatie met braken
• Het spugen plotseling begint na de leeftijd van 6 maanden (was er eerder niet)
• Je baby erg huilerig en ongelukkig is ondanks je maatregelen
• Je je als ouder grote zorgen maakt — vertrouw op je gevoel

De huisarts kan je baby onderzoeken en zo nodig doorverwijzen naar een kinderarts. In sommige gevallen wordt medicatie voorgeschreven (een protonpompremmer of een H2-blokker) om de productie van maagzuur te verminderen. Dit lost de reflux niet op, maar vermindert wel de irritatie van de slokdarm en daarmee de pijn. Medicatie wordt alleen voorgeschreven bij duidelijke tekenen van refluxziekte, niet bij ongecompliceerd spugen.

Reflux en borstvoeding

Als je borstvoeding geeft, vraag je je misschien af of dat het spugen veroorzaakt of verergert. Het antwoord: nee. Borstvoeding veroorzaakt geen reflux en is zelfs beschermend — moedermelk is makkelijker verteerbaar dan kunstvoeding en verlaat de maag sneller, waardoor er minder druk op het klepje staat.

Wat wél invloed kan hebben, is je eigen voeding. Bij sommige baby's kan een koemelkeiwitallergie refluxklachten veroorzaken of verergeren. Als je baby naast reflux ook last heeft van eczeem, bloed in de ontlasting, ernstig huilen of chronische darmkrampjes, kan je huisarts adviseren om gedurende twee tot vier weken koemelkeiwit uit je dieet te schrappen. Dit is een eliminatiedieet en doe je alleen onder begeleiding.

Lees meer over borstvoeding geven in de eerste dagen en borstvoeding aanleggen voor tips over een goede voedingstechniek, die ook kan helpen bij reflux.

Omgaan met een spuugbaby: tips voor ouders

Een baby met reflux is vermoeiend. Het constante spugen, het huilen, de zorgen, de was — het vreet energie. Hier zijn een paar tips om het vol te houden:

• Spuugdoeken zijn je beste vriend. Leg ze overal neer: op je schouder, op de bank, op het bed, in de kinderwagen. Koop er minstens tien en was ze dagelijks
• Bescherm je kleding. Draag kleding die je makkelijk kunt wassen en trek iets schoons aan voor je de deur uit gaat — niet ervoor, want dat is weggegooid geld
• Accepteer dat het tijdelijk is. Het voelt als een eeuwigheid, maar reflux gaat voorbij. De meeste baby's zijn er rond hun eerste verjaardag helemaal overheen
• Praat erover. Reflux kan isolerend zijn — je durft niet op bezoek, je bent constant aan het schoonmaken, je maakt je zorgen. Praat met je partner, met andere ouders, met het consultatiebureau. Je bent niet de enige
• Vraag hulp. Als je het even niet meer ziet zitten, vraag dan hulp. Aan je partner, je familie, je vrienden. Een uurtje vrij kan wonderen doen

En onthoud: een spuugbaby is geen slechte baby, en jij bent geen slechte ouder. Reflux is een onrijp klepje, geen opvoedingsfout. Je baby groeit erover heen, en op een dag kijk je terug op deze periode en denk je: "Dat was pittig, maar we zijn er doorheen gekomen."

Let op: dit artikel is informatief van aard en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg altijd je huisarts, kinderarts of het consultatiebureau bij zorgen over reflux bij je baby.